Zot van Dimpna

Acht panelen vol passie, lef en rebellie

Sven van Dorst

Omstreeks 1505 schilderde Goossen Van der Weyden, de kleinzoon van Rogier, een momumentaal altaarstuk dat de verschillende fasen uit het waanzinnige leven van de heilige Dimpna verbeeldt.

Deze Ierse prinses, die in de zesde eeuw op de vlucht sloeg voor haar incestueuze vader, werd in het Kempische Geel het hoofd afgehakt. Door haar tragische einde en onverzettelijke kuisheid werd de prinses vanaf dat moment vereerd als patrones van de geesteszieken. Vanaf de late middeleeuwen trokken pelgrims massaal naar Geel om er een glimp op te vangen van de heilige Dimpna. Ze brachten hulde aan de plaatselijke beroemdheid in de hoop dat ze hun psychische problemen zou verlichten. Ook vandaag staat Geel nog bekend om haar bijzondere omgang met geesteszieken, die er thuis bij de inwoners worden opgevangen.

Goossen Van der Weydens altaarstuk is ontstaan op een hoogtepunt van Dimpna's populariteit. Het huzarenstuk was bestemd voor de abdijkerk van Tongerlo. Vandaag kenmerkt dit werk zich door een opmerkelijke iconografie en een bewogen geschiedenis: een paneel raakte verloren en het drieluik werd zelfs in stukken gezaagd. Uiteindelijk kwam het in handen van een team specialisten uit binnen- en buitenland dat het altaarstuk gedurende drie jaar onderwierp aan een minutieuze restauratie, een titanenwerk waarbij nieuwe technieken werden ingezet. Zo kregen de restauratoren een ongeziene inkijk in het hoofd en het atelier van een vroeg-zestiende-eeuws schilder.

Dit rijk geïllustreerde boek is het resultaat van jarenlang onderzoek en bevat essays van Till-Holger Borchert (Musea Brugge), Stephan Kemperdick (Gemäldegalerie, Staatliche Museen, Berlijn), Sven Van Drost (The Phoebus Foundation, Antwerpen), Lucinda Timmermans (Rijksmuseum, Amsterdam), Patrick Allegaert (Museum Dr. Guislain, Gent) en vele anderen.

Sven Van Drost (1990) genoot een opleiding als meester in de restauratie en conservatie aan de Koninklijke Academie/Universiteit Antwerpen. In 2016 richtte hij het restauratieatelier van The Phoebus Foundation op. Tussen 2017 en 2020 leidde Sven het onderzoeks- en restauratieproject rond de panelen van het Dimpna-altaarstuk door Goossen Van der Weyden.